3. Die Mundart.

Sprachproben.

a) Im Unterlande:

Umgegend von Gera.

Franz. Na, Edeward, du host add'r heid dei Fett kricht vun Schullmest'r. Dir is schlacht gang.

Eduard. Woss enne? Woss menst'n?

Fr. Nu glei früh in d'r erscht'n Schtunne. West'sn nich, wie m'r bibl'sche G'schichte hott'n?

Ed. J, wenns weid'r nischt is. Die Annern kunnt'ns á nich olle viel bess'r.

Fr. Na, doss nimm'r add'r nich ib'l. Du wust ju balle gor nischt vunn dann Gleichens, dos m'r heid d'rzele sullt'n.

Ed. Ei, ich wust's wuhl, ich ho's gor vielmol durchg'las'n d'rheme. Add'r ich will d'rsch soge. Wenn ich sull mit sichen vurnahm'n Red'nsort'n d'rzel, wie's d'r Schullmestr will hobe — denn dar muzt 'n glei jeds Wurt uss, woss nich su is, wie's in d'r Bib'l schtiht — do war ich ollemohl glei ganz v'rschtarzt unn nogen is olle. Sihste, Franz, wenn ichs su d'rzele darft, wie m'r d'rheme red'n, do wullt ichs wuhl kinne. Glebst's add'r glebst's nich?

Fr. J, de warscht's och nich kinne.

Ed. Eiwuhl, ich will d'rsch glei emohl harsoge. Sull ich?

Fr. Na, do fang emohl ôn.

Ed. D'r Harr Jeses sproch durch a Gleichens. 's ging Ener naus usfs Fald un wullte sêa. Un wie ha nu 'n Sôm hinschtrâte, do fiels'n ewwoß uff'n Wagk un wor v'rdrât'n un d'Vugel unnern Himmel froß'ns uff. Un Etlichs fiel uff'n schtenn'gn Bud'n (m'r hunn a sue Schticke, bure Brandhieg'l) un wie's usfging, v'rdurrt's widd'r, weils kenn Sosst hotte. Un Etlichs fiel midd'n ung'r d' Durrn un d' Durrn ging'n â mit uff un d'rschtickten's. Un's fiels'n add'r a ewwoß uff e gut Land un's ging usf un do wörsch'n noch hunnertmohl suviel. Un wie d'r Harr Jeses doß gesät hotte, do ries 'r: War Urn hott z'hêrn, dar hêr.

Waltersdorf.

's gung ê Sêmonn aus ze sên. Un ols ha sête, ful ewwoß an'n Wagk. Do kom'n de Begel un froß'ns uff. Manch's ful in de Schtene, wu's nich viel Are hotte un gung balle uff dorum, doß 's nich tiefe Are hotte. Wie add'r de Sunne usfgung, v'rwalk's un weil's nich Wurz'ln hotte, word's derre. Etlichs ful unner de Durrn un de Durrn wucks'n uff un d'rschticktn's. Etlichs ful uff e gut Land und trug Frucht, Etlichs hunnertfelt'g, Etlichs sechz'gfelt'g, Etlichs dreiß'gfelt'g. War Urn hott z'hêrn, dar hêre.

Emol hotte e Bau'r en gung'n Wulf lamig g'fang un dochte beisch: Bei dan kümmt's nor uff de Erzihg'n on. Wenn ar gut g'zeh'n ward, konn ar menn'r Schofharde merre nutze, ols drei Hunne. Bun senns Gleich'n larnt ar de Schofe z'rreiße, vun menn Hunn'n sull ar larne, se z' b'schüz'n. Su zug ar'n nu uff mitt'n Hunn'n un dar gunge Wulf nôm ganz dar'n Ort on, nor daß ar viel rosch'r un a schterker wor, wie die. Wenn nu de Hunne 'n Wulf v'rsulgt'n, thots dar zohme Wulf gern oll'n z'vur un gogte nuch hingern har, wenn de Hunne de V'rsulg'n schunt usfgab'n hott'n; ob'r 's Schof, dos ar'n Wulf ab'gogt hotte, fong m'r oll'mol z'rriss'n. Dos kunnte dar Bau'r nich b'greife un wie sei Zögling widd'r emol 'n Wulf nochsprung bis'n nah'n