{
 "seq": 270,
 "label": "258",
 "slug": "258",
 "iiif": {
  "service": "https://api.digitale-sammlungen.de/iiif/image/v2/bsb11005578_00270",
  "canvas": "https://api.digitale-sammlungen.de/iiif/presentation/v2/bsb11005578/canvas/270",
  "width": 1628,
  "height": 2710
 },
 "kind": "text",
 "running_header": "III. Die Volksbetriebsamkeit.",
 "signature": null,
 "blocks": [
  {
   "id": "b1",
   "type": "paragraph",
   "src": 0,
   "text": "in Schleiz und Lobenstein nur schwach, am stärksten in Gera vertreten. Buchdruckereien giebt es gegenwärtig*) zwei in Gera mit sieben Schnellpressen, zwei in Schleiz und eine in Lobenstein; Buchhandlungen sechs in Gera und eine in Schleiz. Der Apotheken hat Gera zwei, Schleiz, Lobenstein, Hirschberg, Tanna, Saalburg, Hohenleuben, Ebersdorf und Wurzbach je eine.",
   "spans": [
    [
     3,
     10,
     "Location"
    ],
    [
     15,
     25,
     "Location"
    ],
    [
     55,
     59,
     "Location"
    ],
    [
     71,
     86,
     "Artefact"
    ],
    [
     118,
     122,
     "Location"
    ],
    [
     134,
     148,
     "Artefact"
    ],
    [
     158,
     165,
     "Location"
    ],
    [
     178,
     188,
     "Location"
    ],
    [
     214,
     218,
     "Location"
    ],
    [
     231,
     238,
     "Location"
    ],
    [
     258,
     262,
     "Location"
    ],
    [
     269,
     276,
     "Location"
    ],
    [
     278,
     288,
     "Location"
    ],
    [
     290,
     300,
     "Location"
    ],
    [
     302,
     307,
     "Location"
    ],
    [
     309,
     317,
     "Location"
    ],
    [
     319,
     330,
     "Location"
    ],
    [
     332,
     341,
     "Location"
    ],
    [
     346,
     354,
     "Location"
    ]
   ],
   "continued": true,
   "sec": "t1-3-6"
  },
  {
   "id": "b2",
   "type": "heading",
   "src": 1,
   "text": "7. Handel und Verkehr.",
   "spans": [],
   "opens": [
    "t1-3-7"
   ],
   "sec": "t1-3-7",
   "level": 4
  },
  {
   "id": "b3",
   "type": "paragraph",
   "src": 2,
   "text": "Das deutsche Handelsgesetzbuch ist durch Gesetz vom 23. Februar 1863 eingeführt. Ueber die Gesammtgröße des Handels und Transportgeschäfts im Fürstenthume liegen keine auslänglichen Recherchen vor. Wie aus der folgenden Tabelle hervorgeht, hat unter den Landestheilen Gera im Handel die erste, Schleiz die zweite und Lobenstein-Ebersdorf die dritte Stelle; auch im Transportgewerbe steht Gera gegen Schleiz und Lobenstein-Ebersdorf voran. Die Belebung und Vertheilung der einzelnen Handels- und Transportzweige im Fürstenthume zeigt die nachfolgende Tabelle für das Jahr 1864:",
   "spans": [
    [
     268,
     272,
     "Location"
    ],
    [
     294,
     301,
     "Location"
    ],
    [
     317,
     337,
     "Location"
    ],
    [
     388,
     392,
     "Location"
    ],
    [
     399,
     406,
     "Location"
    ],
    [
     411,
     431,
     "Location"
    ]
   ],
   "sec": "t1-3-7"
  },
  {
   "id": "b4",
   "type": "table",
   "src": 3,
   "n_cols": 13,
   "header_rows": 2,
   "rows": [
    {
     "role": "header",
     "cells": [
      {
       "text": "Handel und Transport.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Stadt. S.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Stadt. G.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Stadt. D.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Stadt. F.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Plattland. S.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Plattland. G.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Plattland. D.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Plattland. F.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Summe. S.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Summe. G.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Summe. D.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "Summe. F.",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "header",
     "cells": [
      {
       "text": "Landestheil Gera.",
       "spans": [
        [
         12,
         16,
         "Location"
        ]
       ]
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Colon.- u. Materialhändl.",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "41",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "64",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "39",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "104",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "22",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "8",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "52",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "63",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "70",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "74",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "156",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Victualienhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "36",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "2",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "51",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "76",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "86",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "112",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "2",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "137",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Getreidehändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "2",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "5",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "15",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "7",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "21",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Viehhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "5",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "16",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "5",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "16",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Lederhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "3",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "8",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "3",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "8",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Schnitt-, Putz- u. Modewaarenhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "28",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "20",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "12",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "70",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "28",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "20",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "12",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "70",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Strumpf- und Zwirnhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "4",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "4",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Galanteriewaarenhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "10",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "7",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "9",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "22",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "2",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "11",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "7",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "9",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "24",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Holzhändler",
       "spans": [
        [
         0,
         4,
         "Resource"
        ]
       ]
      },
      {
       "text": "4",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "2",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "15",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "17",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "5",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "54",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "21",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "7",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "69",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Buch-, Kunst- u. Musikalienhändler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "10",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "12",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "11",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "28",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "10",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "12",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "11",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "28",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Banquiers",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "5",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "9",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "13",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "47",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "5",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "9",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "13",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "47",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Agenten, Spediteurs, Mäkler u. Commissionäre",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "32**)",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "20",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "73",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "32",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "20",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "73",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Schenk- u. Gastwirthe",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "33**)",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "49",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "74",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "115",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "67",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "7",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "82",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "239",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "100",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "56",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "156",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "354",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Miethkutscher, Frachtfuhrleute",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "26",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "3",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "11",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "70",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "19",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "—",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "9",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "36",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "45",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "3",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "20",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "106",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "body",
     "cells": [
      {
       "text": "Sonstige Händler",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "51",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "38",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "12",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "88",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "8",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "6",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "8",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "39",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "59",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "44",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "20",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "127",
       "spans": []
      }
     ]
    },
    {
     "role": "total",
     "cells": [
      {
       "text": "Summe",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "287",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "209",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "206",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "701",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "220",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "21",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "113",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "539",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "507",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "230",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "319",
       "spans": []
      },
      {
       "text": "1248",
       "spans": []
      }
     ]
    }
   ],
   "grid": [
    [
     "Handel und Transport.",
     "Stadt. S.",
     "Stadt. G.",
     "Stadt. D.",
     "Stadt. F.",
     "Plattland. S.",
     "Plattland. G.",
     "Plattland. D.",
     "Plattland. F.",
     "Summe. S.",
     "Summe. G.",
     "Summe. D.",
     "Summe. F."
    ],
    [
     "Landestheil Gera.",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     "",
     ""
    ],
    [
     "Colon.- u. Materialhändl.",
     "41",
     "64",
     "39",
     "104",
     "22",
     "6",
     "8",
     "52",
     "63",
     "70",
     "74",
     "156"
    ],
    [
     "Victualienhändler",
     "36",
     "—",
     "2",
     "51",
     "76",
     "1",
     "—",
     "86",
     "112",
     "1",
     "2",
     "137"
    ],
    [
     "Getreidehändler",
     "2",
     "—",
     "—",
     "6",
     "5",
     "1",
     "—",
     "15",
     "7",
     "1",
     "—",
     "21"
    ],
    [
     "Viehhändler",
     "—",
     "—",
     "—",
     "1",
     "5",
     "—",
     "1",
     "16",
     "5",
     "—",
     "1",
     "16"
    ],
    [
     "Lederhändler",
     "3",
     "1",
     "1",
     "8",
     "—",
     "—",
     "—",
     "—",
     "3",
     "1",
     "1",
     "8"
    ],
    [
     "Schnitt-, Putz- u. Modewaarenhändler",
     "28",
     "20",
     "12",
     "70",
     "—",
     "—",
     "—",
     "—",
     "28",
     "20",
     "12",
     "70"
    ],
    [
     "Strumpf- und Zwirnhändler",
     "6",
     "—",
     "—",
     "4",
     "—",
     "—",
     "—",
     "—",
     "6",
     "—",
     "—",
     "4"
    ],
    [
     "Galanteriewaarenhändler",
     "10",
     "7",
     "9",
     "22",
     "1",
     "—",
     "—",
     "2",
     "11",
     "7",
     "9",
     "24"
    ],
    [
     "Holzhändler",
     "4",
     "—",
     "2",
     "15",
     "17",
     "—",
     "5",
     "54",
     "21",
     "—",
     "7",
     "69"
    ],
    [
     "Buch-, Kunst- u. Musikalienhändler",
     "10",
     "12",
     "11",
     "28",
     "—",
     "—",
     "—",
     "—",
     "10",
     "12",
     "11",
     "28"
    ],
    [
     "Banquiers",
     "5",
     "9",
     "13",
     "47",
     "—",
     "—",
     "—",
     "—",
     "5",
     "9",
     "13",
     "47"
    ],
    [
     "Agenten, Spediteurs, Mäkler u. Commissionäre",
     "32**)",
     "6",
     "20",
     "73",
     "—",
     "—",
     "—",
     "—",
     "32",
     "6",
     "20",
     "73"
    ],
    [
     "Schenk- u. Gastwirthe",
     "33**)",
     "49",
     "74",
     "115",
     "67",
     "7",
     "82",
     "239",
     "100",
     "56",
     "156",
     "354"
    ],
    [
     "Miethkutscher, Frachtfuhrleute",
     "26",
     "3",
     "11",
     "70",
     "19",
     "—",
     "9",
     "36",
     "45",
     "3",
     "20",
     "106"
    ],
    [
     "Sonstige Händler",
     "51",
     "38",
     "12",
     "88",
     "8",
     "6",
     "8",
     "39",
     "59",
     "44",
     "20",
     "127"
    ],
    [
     "Summe",
     "287",
     "209",
     "206",
     "701",
     "220",
     "21",
     "113",
     "539",
     "507",
     "230",
     "319",
     "1248"
    ]
   ],
   "caption": null,
   "sec": "t1-3-7"
  }
 ],
 "footnotes": [
  {
   "id": "fn1",
   "marker": "*)",
   "text": "Die Verschiedenheit dieser Angabe mit S. 253 ist aus der Verschiedenheit der Zeit und Unterordnung leicht zu erklären.",
   "spans": []
  },
  {
   "id": "fn2",
   "marker": "**)",
   "text": "Diese recherchirten Angaben sind offenbar zu niedrig.",
   "spans": []
  }
 ],
 "corrections": [
  {
   "rule": "table_multirow_header",
   "rows": 2,
   "block": "b4"
  }
 ],
 "provenance": {
  "source": "colab-2026-03",
  "model": "gemini-3-flash-preview",
  "timestamp": "2026-03-04T13:32:07.892618",
  "early_schema": false
 },
 "section_path": [
  "t1",
  "t1-3",
  "t1-3-6"
 ],
 "sections": [
  "t1-3-6",
  "t1-3-7"
 ]
}